Trả lời nhanh: Diện tích mái tôn vòm bằng chiều dài cung nhân chiều dài nhà, không tính theo khẩu độ nhân chiều dài. Ví dụ khẩu độ 20m, cao 4m, dài 50m: diện tích thực 1.103 m², trong khi cách tính sai chỉ ra 1.000 m² — thiếu hơn 10%. Luôn đo chiều cao vòm từ dây cung, không phải từ nền nhà.
Diện tích mái tôn vòm tính bằng chiều dài cung nhân với chiều dài nhà: S = Lcung × D. Sai lầm phổ biến nhất là lấy khẩu độ nhân chiều dài — cách đó bỏ sót 15–35% diện tích, vì cung luôn dài hơn dây cung căng ngang bên dưới nó. Với mái vòm khẩu độ 20m, sai sót này tương đương hàng trăm mét vuông tôn thiếu. Tính đủ diện tích cũng là bước đầu để chống dột mái tôn hiệu quả.
Công thức chính xác
Mái vòm là một cung tròn. Cần ba số đo:
- W — khẩu độ, tức dây cung, đo ngang từ chân vòm bên này sang chân vòm bên kia
- h — chiều cao vòm, đo từ giữa dây cung lên tới đỉnh
- D — chiều dài nhà theo phương dọc
Bước 1 — Bán kính cung:
R = (W² + 4h²) ÷ (8h)
Bước 2 — Góc ở tâm (radian):
θ = 2 × arcsin(W ÷ (2R))
Bước 3 — Chiều dài cung:
Lcung = R × θ
Bước 4 — Diện tích mái:
S = Lcung × D
Ví dụ tính đầy đủ
Nhà xưởng mái vòm: khẩu độ W = 20m, chiều cao vòm h = 4m, chiều dài nhà D = 50m.
- R = (20² + 4 × 4²) ÷ (8 × 4) = (400 + 64) ÷ 32 = 14,5 m
- θ = 2 × arcsin(20 ÷ 29) = 2 × arcsin(0,6897) = 2 × 0,7607 = 1,5214 rad
- Lcung = 14,5 × 1,5214 = 22,06 m
- S = 22,06 × 50 = 1.103 m²
Nếu tính sai bằng cách lấy khẩu độ nhân chiều dài: 20 × 50 = 1.000 m². Thiếu 103 m², tức hơn 10%. Với vòm cao hơn, sai số còn lớn hơn nhiều.
Cách tính nhanh khi không có máy tính khoa học
Công thức gần đúng cho cung (sai số dưới 1% khi h/W ≤ 0,3):
Lcung ≈ W × (1 + 8h² ÷ (3W²))
Kiểm lại ví dụ trên: 20 × (1 + 8 × 16 ÷ (3 × 400)) = 20 × (1 + 0,1067) = 22,13 m — chênh 0,07m so với kết quả chính xác, hoàn toàn dùng được để dự toán vật tư.
Bảng tra nhanh hệ số cung
Nhân khẩu độ với hệ số tương ứng để ra chiều dài cung:
| Tỷ lệ h/W | Hệ số nhân | Ví dụ: khẩu độ 20m |
|---|---|---|
| 0,10 | 1,027 | 20,5 m |
| 0,15 | 1,059 | 21,2 m |
| 0,20 | 1,105 | 22,1 m |
| 0,25 | 1,160 | 23,2 m |
| 0,30 | 1,229 | 24,6 m |
| 0,40 | 1,394 | 27,9 m |
| 0,50 (nửa hình tròn) | 1,571 | 31,4 m |
Ví dụ dùng bảng: vòm khẩu độ 20m, cao 4m → h/W = 0,2 → hệ số 1,105 → cung 22,1m → mái dài 50m cho diện tích 1.105 m².
Trường hợp đặc biệt hay gặp
Mái vòm bán nguyệt
Khi h = W ÷ 2, cung là nửa đường tròn: Lcung = π × W ÷ 2 = 1,571 × W. Khẩu độ 12m → cung 18,85m.
Mái vòm có phần thẳng đứng hai bên
Tách thành ba phần: hai đoạn thẳng đứng và một đoạn cung ở trên. Tính chiều dài từng phần rồi cộng lại trước khi nhân với chiều dài nhà.
Mái vòm có đầu hồi bịt tôn
Diện tích mỗi đầu hồi tính gần đúng theo diện tích phần viên phân: A ≈ (2 ÷ 3) × W × h. Với W = 20m, h = 4m → A ≈ 53,3 m² mỗi đầu.
Hao hụt: cộng thêm bao nhiêu khi đặt tôn
| Hạng mục | Hệ số cộng thêm |
|---|---|
| Chồng mí giữa các tấm theo phương dọc | 5–7% |
| Cắt gọt ở hai đầu hồi | 3–5% |
| Dự phòng hư hỏng khi vận chuyển, thi công | 2–3% |
| Tổng cộng nên đặt dư | 10–15% |
Với ví dụ 1.103 m² ở trên, nên đặt khoảng 1.215–1.270 m² tôn.
Tính số vít cho mái vòm
Dùng diện tích cung đã tính, không dùng diện tích hình chiếu bằng. Số vít mỗi m² không cố định mà phụ thuộc số sóng tôn — xem định mức vít bắn tôn để tính đúng theo từng loại tôn. Công thức dưới đây chỉ là ước lượng nhanh, không thay thế định mức thực tế:
Số vít = Smái × 6 × 1,05
Con số cụ thể phụ thuộc định mức thực tế theo số sóng tôn đã nêu ở trên, không phải một tỷ lệ cố định cho mọi loại mái.
Riêng với mái vòm, hai lưu ý khi bắn vít:
- Vùng đỉnh vòm chịu lực hút gió lớn nhất — bắn dày hơn ở dải đỉnh, tương tự cách xử lý mép mái của mái dốc thường.
- Độ dốc thay đổi liên tục dọc theo cung, nên máy bắn vít phải luôn vuông góc với mặt tôn tại điểm đó, không vuông góc với mặt đất.
Xem thêm định mức vít bắn tôn và khoảng cách bắn vít chuẩn kỹ thuật.
Ba lỗi tính sai hay gặp
- Lấy khẩu độ nhân chiều dài. Đây là diện tích hình chiếu bằng, không phải diện tích mái. Thiếu 10–35% tuỳ độ cong.
- Đo chiều cao vòm từ mặt nền. h phải đo từ dây cung (đường nối hai chân vòm) lên đỉnh, không phải từ nền nhà lên đỉnh.
- Quên phần mái nhô ra ngoài tường. Phần đua mái hai đầu hồi cũng cần tôn và vít.
Câu hỏi thường gặp
Cách tính diện tích mái tôn vòm đơn giản nhất là gì?
Tra hệ số theo tỷ lệ chiều cao trên khẩu độ, nhân với khẩu độ để ra chiều dài cung, rồi nhân tiếp với chiều dài nhà. Ví dụ h/W = 0,2 thì hệ số là 1,105.
Có thể lấy khẩu độ nhân chiều dài nhà không?
Không. Đó là diện tích hình chiếu bằng, luôn nhỏ hơn diện tích mái thực từ 10% đến 35% tuỳ độ cong của vòm.
Mái vòm bán nguyệt tính thế nào?
Cung bằng π nhân khẩu độ chia 2, tức khẩu độ nhân 1,571. Khẩu độ 12m cho cung 18,85m.
Đặt dư bao nhiêu phần trăm tôn cho mái vòm?
10–15%, gồm chồng mí 5–7%, cắt gọt đầu hồi 3–5% và dự phòng hư hỏng 2–3%.
Mái vòm cần bao nhiêu vít trên 1m²?
Số vít trên 1m² tính theo định mức vít bắn tôn (không dùng một con số cố định), áp trên diện tích cung chứ không phải diện tích hình chiếu, và nên bắn dày hơn ở dải đỉnh vòm nơi lực hút gió lớn nhất.
Dự toán vít cho mái vòm
NT Steel — Thép Nguyễn Thanh cung cấp vít bắn tôn Wakai cho nhà xưởng mái vòm và nhà thép tiền chế khu vực miền Bắc. Gửi khẩu độ, chiều cao vòm và chiều dài nhà, kỹ thuật sẽ tính giúp diện tích mái và số lượng vít.
- Hotline / Zalo: 0866 533 766 — nhắn Zalo
- Đăng ký nhận mẫu & báo giá
- Xem thêm: vít bắn tôn Wakai · khoảng cách xà gồ mái tôn · kích thước tôn sóng