Bắn vít mái tôn đúng kỹ thuật gồm 6 bước: xác định tim xà gồ, đánh dấu hàng vít, chọn đúng cỡ vít, bắn vuông góc trên đỉnh sóng, siết tới khi đệm cao su vừa chớm phình, rồi kiểm tra lại từng cây. Hai điều quyết định mái có dột hay không không nằm ở sức người, mà ở vị trí bắn (đỉnh sóng, trúng tim xà gồ) và điểm dừng khi siết.
Dưới đây là quy trình đầy đủ, kèm phần an toàn khi làm việc trên mái — phần mà phần lớn hướng dẫn trên mạng bỏ qua.
Chuẩn bị trước khi lên mái
| Hạng mục | Yêu cầu cụ thể |
|---|---|
| Máy bắn vít | Máy vặn vít chuyên dụng, chỉnh được tốc độ 1.800–2.500 vòng/phút, có ly hợp hoặc vòng chặn độ sâu |
| Đầu bắn | Đầu lục giác 8mm, có nam châm giữ vít |
| Vít | Đúng cỡ theo tổng độ dày lớp bắn, có đệm kim loại + EPDM |
| Dụng cụ đo | Dây bật mực, thước dây, bút dạ |
| An toàn | Dây đai toàn thân có móc neo, giày đế mềm chống trượt, găng tay, kính bảo hộ |
| Thời tiết | Không thi công khi tôn ướt, có sương, hoặc gió trên cấp 4 |
Bước 1 — Xác định tim xà gồ và bật mực
Đây là bước quyết định, và cũng là bước bị bỏ nhiều nhất. Vít bắn hụt xà gồ vừa không có lực giữ, vừa tạo một lỗ thủng vĩnh viễn trên mái.
- Đứng dưới mái, đo và ghi lại vị trí tim từng cây xà gồ tính từ mép mái.
- Lên mái, chấm dấu hai đầu theo số đo đó rồi bật mực thành đường thẳng chạy suốt chiều ngang mái.
- Không ước lượng bằng mắt theo vết lõm của tôn — tôn mỏng sẽ lõm cả ở chỗ không có xà gồ.
Bước 2 — Đánh dấu vị trí từng cây vít
Trên mỗi đường mực, đánh dấu các điểm bắn theo nguyên tắc:
- Vùng giữa mái: cách 1 sóng bắn 1 vít, khoảng cách thực tế theo bước sóng tôn, xem định mức vít bắn tôn.
- Hàng đầu tiên và hàng cuối (mép mái, diềm): bắn liên tiếp từng sóng, khoảng cách 20–25cm.
- Mép hồi và góc mái: bắn dày như hàng mép mái.
- Vị trí chồng mí hai tấm tôn: bắt buộc có vít, cách mép tấm tối thiểu 25mm.
Chi tiết cho từng loại mái xem bài khoảng cách bắn vít tôn chuẩn kỹ thuật.
Bước 3 — Chọn đúng cỡ vít
Công thức: Chiều dài vít ≥ độ dày tôn + độ dày xà gồ + 10mm
| Lớp vật liệu | Cỡ vít | Sản phẩm |
|---|---|---|
| Tôn 1 lớp, xà gồ thép ≤ 2mm | 25–30 mm | Vít 30mm |
| Tôn 1 lớp, xà gồ C 2–4mm | 40–50 mm | Vít 5cm |
| Tôn chồng mí, xà gồ 4–6mm | 55–68 mm | Vít 68mm |
| Tôn xốp PU 25–50mm | 80–100 mm | Vít 80mm |
| Ven biển, hơi muối | Theo độ dày, có thể gỉ bề mặt theo thời gian và có nguy cơ ăn mòn điện hoá nếu tiếp xúc trực tiếp tôn mạ kẽm | Vít inox SUS410 |
Bước 4 — Bắn vít
- Gắn vít vào đầu bắn có nam châm, đặt mũi đúng vào điểm đã đánh dấu trên đỉnh sóng.
- Giữ máy vuông góc với mặt tôn. Bắn nghiêng làm đệm cao su chỉ nén một bên, bên còn lại hở và thấm nước.
- Ấn đều tay, không dằn. Để mũi đuôi cá tự cắt qua thép. Nếu vít quay tại chỗ không xuống, đó là dấu hiệu vít kém hoặc đã cùn — thay cây khác, đừng ấn mạnh thêm.
- Tốc độ 1.800–2.500 vòng/phút. Nhanh hơn sẽ làm nóng chảy lớp mạ tại mũi khoan, vít gỉ ngay từ điểm tiếp xúc với tôn.
- Thứ tự bắn: từ mép dưới lên đỉnh mái, từ đầu hồi khuất gió sang đầu đón gió, để tấm sau luôn chồng lên tấm trước theo chiều nước chảy.
Bước 5 — Điểm dừng khi siết (quan trọng nhất)
Chỉ có một điểm dừng đúng, và nó nhìn thấy được bằng mắt:
- Đúng: đệm EPDM bị nén phình ra vừa chớm bằng mép đệm kim loại. Dừng ngay.
- Siết non: đệm chưa nén, còn nhìn thấy khe hở quanh chân vít → thấm nước ngay mùa mưa đầu tiên.
- Siết quá tay: cao su lòi hẳn ra ngoài mép đệm kim loại, đỉnh sóng tôn bị móp xuống → tạo vũng đọng nước quanh chân vít, cao su mất đàn hồi và nứt sau 1–2 mùa nắng.
Với thợ mới, nên bắn thử 3–5 cây trên một mẩu tôn thừa để căn cảm giác tay và chỉnh ly hợp máy trước khi bắn chính thức.
Bước 6 — Kiểm tra sau khi bắn
- Kéo nhẹ từng cây vít. Lắc được là bắn hụt xà gồ — bịt lỗ bằng keo silicone trung tính và bắn lại cách đó ít nhất 30mm.
- Nhìn dọc theo hàng vít. Hàng thẳng nghĩa là trúng tim xà gồ; hàng lượn sóng là có cây đã lệch ra mép cánh.
- Kiểm tra đệm cao su. Cây nào cao su lòi ra ngoài nhiều hoặc rách đều phải thay.
- Thử nước. Xịt nước lên mái và quan sát từ dưới sau 10 phút. Rẻ hơn rất nhiều so với phát hiện dột vào mùa mưa.
An toàn khi làm việc trên mái tôn
- Không bao giờ bước lên giữa nhịp tôn. Chỉ đi trên đường tim xà gồ — chính các đường mực đã bật ở bước 1. Tôn 0,4mm không chịu nổi trọng lượng người ở giữa nhịp.
- Luôn móc dây đai vào điểm neo cố định, không móc vào xà gồ mái tôn.
- Tránh tấm lấy sáng. Nhựa lấy sáng nhìn giống tôn nhưng không chịu lực — đây là nguyên nhân của phần lớn tai nạn rơi qua mái.
- Không thi công khi mái ướt hoặc có sương. Tôn mạ ướt trơn hơn nhiều so với cảm giác.
- Dừng khi có gió lớn. Tấm tôn chưa cố định là một cánh buồm.
Câu hỏi thường gặp
Bắn vít mái tôn ở đỉnh sóng hay đáy sóng?
Đỉnh sóng, với mọi mái lợp. Đáy sóng là đường dẫn nước, lỗ vít ở đó gần như chắc chắn sẽ dột khi đệm cao su lão hoá.
Làm sao biết bắn trúng xà gồ hay không?
Kéo nhẹ cây vít vừa bắn — lắc được là hụt. Ngoài ra, khi bắn trúng thép, máy sẽ có một khoảng khựng rõ rệt lúc mũi khoan ăn vào; bắn hụt thì vít xuống trơn tuột không có lực cản.
Siết vít mái tôn bao nhiêu là đủ?
Dừng khi đệm cao su EPDM vừa chớm phình ra bằng mép đệm kim loại. Không siết tới khi tôn móp.
Có cần bắn keo silicone quanh chân vít không?
Không, nếu vít có đệm EPDM và siết đúng. Bắn keo chỉ là biện pháp vá lỗ cũ hoặc lỗ bắn hụt. Keo phủ toàn bộ chân vít sẽ giữ ẩm và làm vít gỉ nhanh hơn.
Một người bắn được bao nhiêu vít mỗi ngày?
Với vít tự khoan chất lượng tốt, một thợ quen việc bắn được 400–600 con/ngày. Vít kém phải khoan mồi hoặc hay gãy mũi có thể làm con số này giảm một nửa.
Cần tư vấn chủng loại vít cho công trình?
NT Steel — Thép Nguyễn Thanh phân phối vít Wakai, thương hiệu Nhật Bản có từ năm 1940, cho nhà thầu nhà thép tiền chế và công trình dân dụng miền Bắc. Gửi bản vẽ mái hoặc ảnh hệ xà gồ, kỹ thuật sẽ tư vấn cỡ vít và số lượng.
- Hotline / Zalo: 0866 533 766 — nhắn Zalo
- Đăng ký nhận mẫu & báo giá
- Xem toàn bộ dòng vít bắn tôn Wakai · định mức vít bắn tôn
Trang tổng hợp: Thi công mái tôn A–Z